Są aktorzy, którzy grają różne role. I jest Jason Statham, który gra jedną rolę — ale robi to tak dobrze, że przez ćwierć wieku nie przestaje zarabiać na tym fortuny i lojalności milionów widzów. Były nurek olimpijski z Londynu, odkryty przez Guy Ritchiego na planie reklamowym, stał się jedną z ostatnich prawdziwych gwiazd kina akcji w epoce, gdy CGI zastąpiło mięśnie, a franczyzy zastąpiły osobowości. Statham jest osobowością.
Co sprawia, że filmy ze Stathamem działają niezależnie od jakości scenariusza? Odpowiedź jest fizyczna — jego treningi w sztukach walki, nurkowanie na poziomie wyczynowym i absolutna kontrola nad ciałem sprawiają, że każda scena akcji ma w sobie coś, czego nie da się podmienić efektami komputerowymi: prawdziwy ciężar uderzenia, realne napięcie mięśni, autentyczną obecność kogoś, kto wie, jak się poruszać w przestrzeni konfliktu. Kiedy Statham bije — widać, że to nie jest pierwsza osoba, którą uderza w życiu.
Przez ponad dwadzieścia lat stworzył filmografię, która jest zarówno niespójnym zbiorem różnej jakości produkcji, jak i spójną autobiografią bohatera — człowieka działającego, nie gadającego, rozwiązującego problemy rękoma, a nie słowami. Poniższe piętnaście filmów to najlepsze, co ta filmografia ma do zaoferowania — od arcydzieł gatunku po guilty pleasure, które ogląda się z niezmąconym uśmiechem.
15 najlepszych filmów z Jasonem Stathamem
1. Złodziej (2011), reż. Steven Soderbergh
Jason Statham gra Parkera — złodzieja z żelaznym kodeksem moralnym, który nigdy nie kradnie od ludzi, którzy nie mogą sobie na to pozwolić, i zawsze dotrzymuje słowa. Gdy jego własna ekipa zostawia go z kulą na plantacji bawełny po udanym napadzie, Parker zaczyna planować zemstę z precyzją zegarmistrza.
To jeden z nielicznych filmów Stathama, gdzie postać ma wyraźny wewnętrzny kompas etyczny — nie jest antybohaterem, lecz swoistym rycerzem świata przestępczego, który działa według własnych zasad bardziej rygorystycznie niż jakikolwiek policjant. Reżyser Steven Soderbergh nadał filmowi chłodną, dokumentalną estetykę, która doskonale kontrastuje z gorącą przemocą fabuły. Jennifer Lopez w roli miejscowej agentki nieruchomości tworzy zaskakująco chemiczną parę z głównym bohaterem.
Dla widza, który lubi kino kryminalne z klasą i chce zobaczyć Stathama w materiale reżysersko bardziej wymagającym niż typowa produkcja akcji.
2. Mechanik (2011), reż. Simon West
Arthur Bishop jest płatnym zabójcą najwyższej klasy — specjalistą od morderstw wyglądających jak wypadki. Kiedy jego mentor i jedyny bliski człowiek zostaje wyeliminowany przez tę samą organizację, która go zatrudnia, Bishop bierze pod skrzydła syna ofiary i zaczyna go szkolić — nie wiedząc, że chłopak zna prawdę o śmierci ojca.
Mechanik wyróżnia się spośród filmografii Stathama tym, że stawia w centrum relację mistrz-uczeń, a nie samotnego wojownika — i przez to ma psychologiczną głębię, której w wielu podobnych produkcjach brakuje. Finałowa sekwencja jest jednym z najbardziej satysfakcjonujących zakończeń w jego karierze: logiczna, brutalna i absolutnie uczciwa wobec charakteru bohatera. Remake oryginalnego filmu z Charlesem Bronsonem z 1972 roku dorównuje oryginałowi w chłodnym profesjonalizmie.
To rekomendacja dla kogoś, kto chce więcej niż pościgi — film, w którym każda scena ma swoją funkcję dramaturgiczną.
3. Transporter (2002), reż. Louis Leterrier, Corey Yuen
Frank Martin ma trzy zasady: nie zmieniaj warunków umowy, nie pytaj o nazwisko, nigdy nie otwieraj paczki. Kiedy łamie trzecią zasadę i odkrywa, że transportuje żywego człowieka, uruchamia łańcuch wydarzeń, który zmienia go z anonimowego wykonawcy w człowieka z własną historią i moralnym dylematem.
Transporter jest filmem, który stworzył Stathama jako gwiazdę kina akcji niezależnie od Hollywood — europejska produkcja z choreografią Coreya Yuen i chłodną elegancją nadmorskiej Francji miała styl, którego nie oferowały wówczas amerykańskie filmy klasy B. Scena walki z użyciem oleju silnikowego i rowerowych pedałów jest do dziś jedną z najbardziej kreatywnych sekwencji w jego karierze. Film zapoczątkował franczyzę, której żadna kolejna część nie dorównała oryginałowi.
Absolutny punkt startowy dla każdego, kto zaczyna swoją przygodę z filmografią Stathama — tu wszystko zaczęło się na serio.
4. Crank (2006), reż. Mark Neveldine, Brian Taylor
Chev Chelios budzi się rano z informacją, że wrogowie wstrzyknęli mu do krwi chiński syntetyczny jad, który zabije go, gdy tętno spowolni poniżej określonego poziomu. Ma jeden cel: utrzymać się przy życiu wystarczająco długo, żeby dopaść człowieka odpowiedzialnego za wyrok.
To najbardziej szalone i świadomie absurdalne przedsięwzięcie w całej filmografii Stathama — reżyserzy Neveldine i Taylor nakręcili film, który jest w istocie grą wideo przełożoną na celluloid, z estetyką ADHD i humorem, który balansuje na granicy dobrego smaku z premedytacją. Statham gra tu w rejestrze, którego normalnie nie używa — komediowym, reaktywnym, niemal farsowym — i okazuje się w nim zaskakująco dobry. Crank to guilty pleasure bez jednej sekundy wstydu.
Dla kogoś, kto chce zobaczyć Stathama poza schematem „chłodny profesjonalista” — tu jest gorący, chaotyczny i szalenie zabawny.
5. Żniwiarz (2007), reż. Mark Steven Johnson
Luke Wright jest byłym zabójcą CIA, który wycofał się z życia operacyjnego i zamieszkał na farmie z rodziną — dopóki jego przeszłość nie wróci w postaci dawnych przełożonych, którzy chcą go z powrotem lub chcą go martwego. Tym razem walczy nie o zlecenie ani pieniądze, lecz o ziemię pod stopami i ludzi, którym cokolwiek obiecał.
Żniwiarz jest rzadkim przykładem Stathama w kontekście wiejskim i rodzinnym, gdzie motywacja bohatera jest nie chłodna i zawodowa, lecz gorąca i osobista — i ta zmiana temperatury emocjonalnej czyni film wyjątkowo angażującym. Sekwencje akcji rozgrywają się w przestrzeniach, do których kino akcji rzadko sięga: magazyny zbożowe, pola kukurydzy, wiejskie dukty — i ta oryginalność scenografii dodaje filmowi charakteru. Scenariusz jest prostszy niż w najlepszych jego pracach, ale Statham niesie go siłą charyzmy.
To propozycja dla widza, który chce zobaczyć aktora w nieco innych dekoracjach niż metropolia czy jacht na Morzu Śródziemnym.
6. Gniew (2015), reż. Gary McKendry
Jason Statham gra Danny’ego Bryce’a, najlepszego płatnego zabójcę na świecie, który postanawia odejść z zawodu po tym, jak jego rodzina ginie w zamachu. Kiedy odkrywa, że zlecenie na nią mógł wydać ktoś z jego własnej organizacji, powrót do aktywności staje się nieuchronny — i tym razem nie ma w nim ani grama zawodowego chłodu.
Film wyróżnia się obsadą: Robert De Niro jako szef agencji i Clive Owen jako główny antagonista tworzą trio aktorskie, które jest na papierze lepsze niż wiele filmów artystycznych. Reżyser Gary McKendry nadał produkcji ciemny, europejski klimat i nie bał się momentów emocjonalnej wrażliwości u bohatera, który normalnie jest monolitem niewzruszoności. To jeden z niewielu filmów, gdzie Statham pozwala sobie na prawdziwy ból.
Dla kogoś, kto chce Stathama w towarzystwie aktorskim pierwszej ligi i w materiale z wyraźnymi ambicjami dramatycznymi.
7. Safe (2012), reż. Boaz Yakin
Była gwiazda MMA Luke Wright — uwaga, inny Luke Wright niż w Żniwiarzu, Statham ma słabość do tego imienia — żyje na ulicach Nowego Jorku po tym, jak rosyjska mafia zabiła jego rodzinę i zostawiła go przy życiu jako karę. Przypadkowe spotkanie z chińską dziewczynką, która w głowie przechowuje kod do sejfu z majątkiem trzech gangów, zmienia wszystko.
Safe jest jednym z najbardziej niedocenianych filmów w całej filmografii Stathama — scenariusz jest zaskakująco sprawnie skonstruowany, z wieloma frakcjami grającymi jednocześnie przeciwko sobie, a Nowy Jork jest tu pokazany w całej swojej korupcyjnej złożoności: chińska mafia, rosyjska mafia i skorumpowana policja tworzą trójkąt, w którym bohater musi się poruszać bez żadnego sojusznika. Chemia między Stathamem a młodą Catherine Chan jest zaskakująco ciepła i autentyczna.
To strzał dla widza, który lubi kino akcji z dobrze skonstruowaną fabułą i nie boi się nieco bardziej skomplikowanego układu sił.
8. Meg (2018), reż. Jon Turteltaub
Jonas Taylor, były ratownik głębinowy z traumatyczną historią, wraca do akcji gdy naukowcy z podwodnej stacji badawczej są atakowani przez coś, co wszyscy uważali za wymarłe przed milionami lat — megalodona, największego rekina, jaki kiedykolwiek pływał w oceanach.
Meg jest filmem, który Statham nakręcił z pełną świadomością absurdu przedsięwzięcia i z absolutnie poważną twarzą — i ta kombinacja jest kluczem do sukcesu produkcji, która zarobiła ponad pół miliarda dolarów na świecie. Rekin jest pretekstem, Statham jest powodem — jego fizyczna pewność siebie na wodzie (przypomijmy: były wyczynowy nurek) dodaje scenom podwodnym autentyczności, której CGI nigdy nie zastąpi. To kino rozrywkowe bez żadnych pretensji do bycia czymkolwiek więcej.
Dla widza, który chce wyłączyć mózg na dwie godziny przy spektakularnej produkcji — Meg dostarcza dokładnie to, co obiecuje plakat.
9. Hobbs & Shaw (2019), reż. David Leitch
Spin-off sagi Szybkich i wściekłych wyciąga dwóch antagonistów z głównej franczyzy — agenta DSS Luke’a Hobbs w wykonaniu Dwayne’a Johnsona i kryminalistę Deckarda Shawa granego przez Stathama — i zmusza ich do niechętnej współpracy wobec cybernetycznie wzmocnionego terrorysty granego przez Idrisa Elbę.
To co wyróżnia film to chemia między Johnsonem a Stathamem, która w serii Szybkich i wściekłych była zawsze najlepszym elementem każdego wspólnego odcinka — tutaj rozwinięta do pełnego metrażu, z komediowymi dialogami, które są genuinely śmieszne, a nie tylko głupawe. Reżyser David Leitch (twórca pierwszego Johna Wicka) wie, jak choreografować akcję z elegancją, i to czuć w każdej sekwencji. Samoa jako sceneria finałowego aktu to jeden z najbardziej oryginalnych wyborów w całej franczyzie.
To rekomendacja dla każdego, kto lubi, gdy kino akcji wie, że jest komedią — i nie wstydzi się tego ani przez chwilę.
10. Blitz (2011), reż. Elliott Lester
Brant to londyński detektyw z problemem agresji i alkoholu, który dostaje sprawę seryjnego zabójcy mordującego policjantów — i prowadzi śledztwo metodami, które jego przełożeni woleliby nie widzieć w raportach. Film jest adaptacją powieści irlandzkiego pisarza Kena Bruen i ma w sobie coś z mrocznej tradycji brytyjskiego noir.
Blitz jest absolutnie innym Stathamem niż we wszystkich poprzednich pozycjach — tu jest policjantem, nie przestępcą ani najemnikiem, działa w realistycznym londyńskim środowisku, a film ma klimat bliższy telewizyjnemu dramatowi kryminalnego niż hollywoodzkim blockbusterom. Paddy Considine jako jego partner tworzy jedną z lepszych par w filmografii aktora. Ten film jest konsekwentnie pomijany przez widzów szukających typowego „Stathama” — i przez to jest odkryciem dla tych, którzy go znajdą.
Szczególnie polecam fanom mrocznego kryminału brytyjskiego w stylu Grahama Greene’a — Statham pokazuje tu, że potrafi zagrać człowieka, nie tylko maszynę.
11. Wściekłość (2021), reż. Guy Ritchie
Operator specjalny H zostaje przydzielony do ochrony rodziny magnata naftowego w Londynie i szybko odkrywa, że zagrożenie, z którym mierzy się ekipa ochroniarska, jest znacznie poważniejsze i bardziej skomplikowane niż wynikałoby z briefingu. Ale jak zawsze u Guy’a Ritchiego — to, co wygląda jak jedna historia, jest w rzeczywistości zupełnie inną historią.
Powrót do współpracy z reżyserem, który go odkrył — po dwóch dekadach i niezliczonych filmach — jest na ekranie wyraźnie odczuwalny: Statham gra z luźnością i pewnością siebie człowieka, który jest u siebie. Wściekłość ma charakterystyczny rytm Ritchiego — przekorna narracja, zaskakujące ujawnienia, humor w miejscach, gdzie inny reżyser postawiłby na patos. To nie jest najlepszy film Ritchiego ani najlepszy film Stathama, ale ich wspólny jest zdecydowanie ich najlepszym od lat.
Dla każdego, kto zaczynał od Przekrętu i chce zobaczyć, jak ta chemia wygląda dwadzieścia lat później.
12. Beekeeper (2024), reż. David Ayer
Adam Clay jest pszczelarzem, który prowadzi spokojne życie na farmie — do czasu, gdy kobieta, u której wynajmuje stodołę, pada ofiarą internetowego oszustwa i traci wszystkie oszczędności, po czym odbiera sobie życie. Clay rusza w drogę zemsty, a świat stopniowo odkrywa, że „pszczelarz” to nie zawód, lecz kryptonim jednej z najbardziej niebezpiecznych operacyjnych klasy w historii.
Beekeeper to jeden z najlepszych filmów Stathama ostatniej dekady — i jeden z tych rzadkich przypadków, gdy koncepcja jest na tyle oryginalna, że tytułowa metafora (pszczelarz jako strażnik ula, eliminujący zagrożenia dla systemu) faktycznie działa na poziomie fabularnym, a nie tylko marketingowym. Reżyser David Ayer nakręcił film z energią i tempem, których brakowało w wielu poprzednich produkcjach aktora. Finansowa kryminalistyka jako tło dla kina akcji to odświeżający pomysł w czasach, gdy cyberoszustwa dotykają prawdziwych ludzi.
To najlepsza propozycja dla widza, który chce zobaczyć Stathama w jego szczytowej formie lat dwudziestych XXI wieku — forma fizyczna niezmieniona, charyzma niezmieniona, ale scenariusz nareszcie na poziomie.
13. Przekręt (2000), reż. Guy Ritchie
Londyński świat nielegalnych bokserskich ringów, diamentów, cygańskich koczowników i ekscentrycznych gangsterów — Guy Ritchie splótł w Przekręcie kilka pozornie niezwiązanych ze sobą historii i poprowadził je do kolizji z matematyczną precyzją i absolutnym wyczuciem rytmu. Statham jako Turkish, organizator walk, jest narratorem i centrum tej mozaiki — i choć film ma tuzin postaci pierwszoplanowych, jego głos ją spaja.
To film, który technicznie nie jest „filmem ze Stathamem” w tym samym sensie co reszta listy — jego rola jest ważna, ale nie jest tu jedyną gwiazdą. Mimo to Przekręt jest absolutnie niezbędny w każdym przeglądzie jego filmografii, bo pokazuje aktora w najlepszym możliwym kontekście: inteligentnym, artystycznym kinie, które używa jego naturalnego londyńskiego rytmu i charyzmę zamiast go formatować pod hollywoodzki szablon. Brad Pitt, Benicio del Toro i dziesiątki innych — a Statham i tak jest twarzą, którą się pamięta.
Dla każdego, kto nie widział jeszcze tego klasyka brytyjskiego kina kryminalnego — to pozycja priorytetowa, niezależnie od zainteresowania Stathamem.
14. Parker (2013), reż. Taylor Hackford
Parker — ten sam nieubłagany złodziej z kodeksem, który pojawi się później jako inspiracja dla wielu podobnych postaci — zostaje zdradzony przez wspólników po napadzie na stanowym jarmarku w Ohio i zostawiony na poboczu drogi z kulami. Dochodzi do siebie, wraca, i zaczyna metodyczne polowanie na każdego z czterech ludzi, którzy go zdradzili.
Parker jest oparty na serii powieści Richarda Staarka (pseudonim Donalda Westlake’a), które od dekad dostarczają scenariuszy dla filmów o zimnych, profesjonalnych przestępcach — i ta literacka podstawa jest wyczuwalna w konstrukcji postaci. Jennifer Lopez pojawia się tu po raz drugi w zestawieniu ze Stathamem (podobnie jak w Złodzieju), co jest ciekawą zbieżnością. Reżyser Taylor Hackford nakręcił film bez żadnych udziwnień — czysto, sprawnie i z szacunkiem dla gatunku.
To wybór dla widza, który lubi klasyczne kino kryminalne w tradycji Johna Boormana i chce Stathama w tej samej tradycji.
15. Szybcy i wściekli 7 (2015), reż. James Wan
Deckard Shaw, starszy brat pokonanego w poprzedniej części antagonisty, przybywa po zemstę na całej ekipie Doma Toretto — i jest inny od wszystkich poprzednich wrogów franczyzy: spokojniejszy, bardziej metodyczny, absolutnie bezlitosny. Statham wchodzi do sagi nie jako nowy bohater, lecz jako zimny cień, który jest wszędzie i nigdzie jednocześnie.
To co wyróżnia ten film to kontekst, w którym Statham stworzył jedną z najzapamiętywańszych ról w całej sadze — jego Shaw jest zagrożeniem innej klasy niż cokolwiek, co ekipa Toretto spotkała wcześniej, i każde jego pojawienie się na ekranie podnosi temperaturę. Film jest też ważny kulturowo: zakończenie poświęcone Paulowi Walkerowi jest jednym z najbardziej wzruszających momentów w historii blockbusterów, a Statham jest częścią tej historii. Reżyser James Wan nakręcił go z rozmachem, który nawet w tej serii był imponujący.
To pozycja dla kogoś, kto chce zobaczyć Stathama w roli czystego antagonisty — i przekonać się, że ta rola pasuje mu równie dobrze co bohater.
Co sprawia, że Jason Statham jest niezniszczalny?
Odpowiedź na to pytanie jest paradoksalna: Statham jest niezniszczalny dlatego, że nigdy nie udawał, że jest czymś więcej niż jest. Nie starał się zostać Meryl Streep w garniturze, nie gonił za prestiżowymi rolami dramatycznymi, nie przepraszał za upodobanie do filmów, w których rozwiązuje się problemy przez ścianę gipsową. Ta szczerość wobec własnej marki jest rzadką cechą w Hollywood i widzowie ją nagradzają lojalnie od ćwierćwiecza.
Jego najlepsze filmy — Transporter, Beekeeper, Mechanik, Blitz — łączy jedno: szacunek do widza. Nie udają, że są głębsze niż są. Ale w ramach tego, czym są, robią swoją robotę z klasą i precyzją. A w kinie akcji, gdzie większość produkcji jest jednorazowa jak plastikowy kubek, ta solidność rzemiosła jest wartością samą w sobie.
W 2024 roku, po sukcesie Beekeepera i sequelu Meg, jest jasne, że Statham nie zwalnia. Jego kariera jest dowodem na to, że autentyczność — fizyczna, osobowościowa, zawodowa — jest w kinie niezniszczalna nawet wtedy, gdy wszystko inne jest do zastąpienia.
FAQ — Najczęściej zadawane pytania
Od którego filmu Stathama najlepiej zacząć?
Transporter (2002) jest kanonicznym punktem startowym — to film, który zdefiniował jego ekranową tożsamość i jest wystarczająco dobry, żeby zachęcić do dalszego poznawania filmografii. Jeśli wolisz coś nowszego i z wyraźnie lepszą produkcją, Beekeeper (2024) pokazuje aktora na szczytowej formie z jednym z lepszych scenariuszy w jego karierze. Przekręt (2000) jest najlepszym wyborem dla kogoś, kto stawia jakość artystyczną ponad gatunek.
Czy Statham rzeczywiście wykonuje swoje własne kaskaderskie sceny?
W znacznej mierze tak — i to odróżnia go od większości gwiazd akcji. Jego background jako wyczynowego nuroka i długoletni trening w dziedzinach obejmujących karate, kickboxing i brazylijski jiu-jitsu sprawiają, że jest zdolny do sekwencji, których większość aktorów nie mogłaby wykonać bez pełnego zastępstwa kaskaderskiego. Produkcja Transportera była słynna z minimalnego użycia dublerów przy scenach walki. Oczywiście przy scenach ekstremalnych (wybuchy, duże upadki) kaskaderzy są używani jak u każdego aktora, ale jego fizyczna autentyczność w walkach wręcz jest dokumentowana przez choreografów, z którymi pracował.
Jakie filmy Stathama są odpowiednie dla starszej młodzieży?
Większość jego filmów ma kategorię wiekową 15+ lub 18+ ze względu na przemoc. Najbezpieczniejszym wyborem dla młodszego widza jest Meg (2018) — ma kategorię PG-13 w USA, przemoc jest tu raczej widowiskowa niż brutalna, a humor i przygodowy klimat czynią go przystępnym dla nastolatków. Hobbs & Shaw (2019) jest podobnie kalibrowany — duże spektakle, humor, minimalna brutalność. Klasyczne filmy jak Transporter balansują na granicy, ale są znacznie łagodniejsze niż np. Crank czy Mechanik.
Który film Stathama jest uważany za jego najlepszą rolę aktorską?
Wśród krytyków najczęściej wymieniany jest Blitz (2011), gdzie gra postać z wyraźną psychologiczną złożonością i pracuje w rejestrze dramatycznym, nie akcyjnym. Przekręt pokazuje go w najlepszym możliwym kontekście artystycznym. Jeśli pytanie dotyczy ról akcyjnych — Beekeeper i Mechanik są najczęściej cytowane jako przykłady, gdzie fizyczna prezencja aktora jest wsparta przez solidny materiał scenariuszowy. Sam Statham w wywiadach mówił o Złodzieju jako o filmie, przy którym miał największą satysfakcję z pracy z reżyserem.
Czy warto oglądać całą sagę Szybkich i wściekłych dla Stathama?
Niekoniecznie — jego rola w sadze jest znacząca, ale rozproszona. Warto zobaczyć Szybcy i wściekli 7 (2015), gdzie pojawia się jako antagonista i jest w tej roli absolutnie elektryzujący. Hobbs & Shaw (2019) to jedyny film, gdzie ma pełnometrażową rolę pierwszoplanową w tym uniwersum — i jest zdecydowanie najlepszą pozycją sagi dla kogoś zainteresowanego konkretnie nim. Kolejne części sagi, gdzie Shaw staje się częścią ekipy Toretto, są już bardziej nierówne i Statham jest w nich jednym z wielu, nie wyraźnym centrum uwagi.
