Są aktorzy popularni. Są aktorzy wybitni. I jest Tom Hanks — człowiek, który przez czterdzieści lat robił jedno i drugie jednocześnie, a przy tym zdobył sympatię publiczności na skalę, jakiej Hollywood nie widziało od czasów Jimmy’ego Stewarta. Dwukrotny laureat Oscara z rzędu (jedyny aktor obok Spencera Tracy, który tego dokonał), odtwórca ról komiksowych i dramatycznych z równą biegłością, twarz kilku dekad amerykańskiego kina. Tom Hanks nie gra bohaterów — gra ludzi. I na tym polega jego sekret.Co sprawia, że widzowie mu ufają? Odpowiedź jest prosta, choć trudna do osiągnięcia: Hanks nigdy nie gra „na efekt”. Nie ma w nim śladu gwiazdorskiej pozy, żadnego autopodziwu, żadnego momentu, w którym aktor wyprzedza postać. Kiedy płacze na ekranie, widz płacze razem z nim — nie dlatego, że scena jest sentymentalna, lecz dlatego, że jest prawdziwa.Poniżej znajdziesz przegląd najważniejszych filmów jego kariery — od komedii przez dramaty wojenne po thrillery i animacje. Każda rola to inny człowiek, ale zawsze rozpoznawalnie Hanks.
Ranking najważniejszych filmów Toma Hanksa
1. Forrest Gump (1994), reż. Robert Zemeckis
Chłopiec z Alabamy z niskim IQ i stalowymi nogami przeżywa całą drugą połowę XX-wiecznej Ameryki — wojnę w Wietnamie, ruch hippisowski, Watergate, epidemię AIDS — nie rozumiejąc jej polityki, ale rozumiejąc każdego człowieka, którego spotyka. Siedzi na ławce i opowiada przypadkowym przechodniom.Hanks dostał za tę rolę drugiego z rzędu Oscara i zasłużył na każdy głos. Forrest Gump to postać, która w złych rękach byłaby patronizującą karykaturą — w jego rękach stała się jedną z najczulszych kreacji w historii Hollywood. Film pyta, czy prostota jest wadą czy formą mądrości, której nie ma w żadnym podręczniku.Obejrzyj, jeśli chcesz filmu, który raz na dziesięć lat zmienia swoje znaczenie wraz z wiekiem widza — w wieku dwudziestu lat śmieszy, w wieku czterdziestu wzrusza inaczej.
2. Lista Schindlera (1993) — nie, żartujemy. Philadelphia (1993), reż. Jonathan Demme
Prawnik z Filadelfii chory na AIDS zostaje zwolniony z renomowanej kancelarii. Jedynym adwokatem, który zgadza się go reprezentować, jest człowiek, który osobiście go nie znosi i boi się jego choroby. Razem idą do sądu.Philadelphia to film, który w 1993 roku zrobił coś kulturowo odważnego: pokazał chorego na AIDS mężczyznę jako pełnoprawnego człowieka w mainstreamowym hollywoodzkim kinie. Hanks schudł kilkanaście kilogramów do roli i zagrał umieranie z taką godnością, że Akademia nie miała wyjścia. Pierwszy Oscar. Scena z arią operową to jeden z najbardziej nieoczekiwanie poruszających momentów kina lat 90.
3. Cast Away (2000), reż. Robert Zemeckis
Pracownik FedEx przeżywa katastrofę lotniczą i trafia sam na bezludną wyspę. Przez cztery lata. Bez jedzenia, bez pomocy, bez rozmówcy — poza piłką siatkową, którą ochrzcił imieniem Wilson.Przez ponad godzinę Hanks jest jedynym aktorem na ekranie i trzyma film na swoich barkach bez scenariuszowych kul. To ćwiczenie z czystego aktorstwa — fizycznego, emocjonalnego i minimalistycznego zarazem. Scena z zębem i scena z Wilsonem weszły do kanonu.
4. Szeregowiec Ryan (1998), reż. Steven Spielberg
Kapitan John Miller dostaje po lądowaniu w Normandii misję, która brzmi absurdalnie w środku największej operacji wojennej w historii: odnaleźć jednego szeregowca, którego trzech braci już zginęło, i odesłać go do domu.Hanks gra tu spokój pod presją — człowieka, który bierze na siebie odpowiedzialność za życie innych i nosi ten ciężar bez dramatycznych gestów. Jego Miller to antybohater wojenny: nie szuka chwały, nie wygłasza przemówień. Po prostu stara się przeżyć i zabrać ze sobą jak najwięcej swoich ludzi.
5. Droga do zatracenia (2002), reż. Sam Mendes
Egzekutor pracujący dla irlandzkiej mafii w Chicago odkrywa, że jego syn był świadkiem morderstwa. Teraz obaj są celem. Uciekają przez ośnieżony Środkowy Zachód lat 30.Zaskakująco mroczna rola Hanksa — jeden z nielicznych filmów, gdzie gra człowieka, który robi złe rzeczy i wie o tym. Droga do zatracenia jest przede wszystkim filmem o ojcostwie i o tym, jaką wersję siebie pokazujemy dzieciom. Zdjęcia Conrada Halla są jednymi z najpiękniejszych w historii kina.
6. Apolo 13 (1995), reż. Ron Howard
1970 rok. Trzy dni po starcie misji księżycowej w module serwisowym wybucha tlen. Trzech astronautów jest uwięzionych w kosmosie bez napędu, bez ogrzewania i z malejącymi zapasami powietrza. NASA ma cztery dni.Film wybitnie zrealizowany jako thriller bez złoczyńcy — wrogiem jest fizyka i czas. Hanks, Kevin Bacon i Bill Paxton jako trójka astronautów grają zbiorowo i bez ego. Zdanie „Houston, mamy problem” nigdy nie brzmiało groźniej.
7. Zielona mila (1999), reż. Frank Darabont
Strażnik więzienny na oddziale śmierci w Luizjanie lat 30. opiekuje się ogromnym czarnoskórym więźniem skazanym za morderstwo dzieci — który okazuje się mieć tajemniczy dar uzdrawiania.Hanks gra tu świadka cudu — człowieka, który staje twarzą w twarz z czymś niewyjaśnialnym i musi zdecydować, co z tym zrobi. Michael Clarke Duncan jako John Coffey skradł film, ale bez spokojnej obecności Hanksa ta historia nie działałaby w połowie tak dobrze.
8. Ocalić prywatnego Ryana — nie, to było. Kapitan Phillips (2013), reż. Paul Greengrass
Kapitan kontenerowca zostaje wzięty za zakładnika przez somalijskich piratów na Oceanie Indyjskim. Kilka godzin negocjacji. Kilkadziesiąt godzin w szalupie ratunkowej. Koniec — absolutnie miażdżący.Ostatnie pięć minut Hanksa w tym filmie — scena po uwolnieniu, pielęgniarka, szok pourazowy — to jeden z najlepiej zagranych momentów w jego karierze. Żadnego dialogu, żadnej „sceny”. Tylko człowiek, który właśnie wrócił skądś, skąd się nie wraca.
9. Toy Story (1995), reż. John Lasseter
Zabawkowy kowboj Woody rządzi pokojem chłopca, który go kocha — do momentu, gdy pojawia się nowy, błyszczący astronauta Buzz Lightyear. Zazdrość, rywalizacja i ostatecznie sojusz w obliczu wspólnego wroga.Głos Hanksa zbudował Woody’ego od podstaw — i przez cztery filmy tej postaci nie da się wyobrazić inaczej. To rola, w której nie ma ciała ani twarzy, tylko barwa, intonacja i timing. Że działa tak jak działa, to osobny cud.
10. Terminal (2004), reż. Steven Spielberg
Obywatel fikcyjnego kraju wschodnioeuropejskiego przylatuje do Nowego Jorku i odkrywa, że podczas lotu w jego ojczyźnie wybuchł zamach stanu. Paszport nieważny. Wiza nieważna. Nie może ani wejść do USA, ani wrócić. Zostaje w terminalu JFK na miesiące.Film lekki jak piórko, ale zbudowany na solidnym fundamencie — Hanks gra tu człowieka bez kraju i bez języka, który mimo to potrafi nawiązać głębsze relacje niż wszyscy anglojęzyczni bohaterowie wokół. Komedia o godności i cierpliwości.
11. Poczta do ciebie (1998), reż. Nora Ephron
Właściciel dużej sieciowej księgarni i właścicielka małej, niezależnej księgarni dla dzieci anonimowo korespondują przez internet, nie wiedząc, że w życiu realnym są śmiertelnymi rywalami biznesowymi.Romantyczna komedia, która dziś wygląda jak kapsuła czasu z epoki narodzin internetu — i jako taka jest absolutnie urocza. Hanks i Meg Ryan mają chemię ekranową, której Hollywood od lat nie potrafi odtworzyć.
12. Mostem szpiegów (2015), reż. Steven Spielberg
Ubezpieczeniowy adwokat z Brooklynu dostaje zadanie obrony schwytanego radzieckiego szpiega — a potem negocjowania jego wymiany za zestrzelony pilot CIA w samym środku zimnej wojny.James Donovan w wykonaniu Hanksa to ktoś, kto nie jest superbohaterem ani geniuszem — to po prostu uczciwy człowiek, który robi uczciwe rzeczy, nawet gdy wszyscy wokół uważają to za głupotę. Film nabrał nowego wymiaru w epoce, gdy pojęcie „zasad” w dyplomacji stało się równie archaiczne co zimna wojna.
13. Fabelmanowie (2022), reż. Steven Spielberg — rola epizodyczna
Hanks pojawia się tu w jednej scenie jako legendarny reżyser John Ford, który udziela młodemu Sammyemu Fabelman lekcji komponowania ujęcia. Mniej niż pięć minut ekranu — ale to pięć minut tak precyzyjnie zagranych, że scena stała się jedną z najczęściej cytowanych w filmie.Dowodem na klasę aktora jest czasem nie to, jak gra główną rolę przez dwie godziny, lecz jak potrafi zaistnieć przez pięć minut i zostać z widzem na długo.
Podsumowanie
Tom Hanks nie jest aktorem jednego typu roli. Jest aktorem jednego standardu — i ten standard to autentyczność. Przez czterdzieści lat Hollywood zmieniało trendy, gwiazdy i formaty, a on po prostu grał kolejnych ludzi z taką samą precyzją i bez śladu rutyny. To rzadkość, której nie da się przecenić.
FAQ — Najczęściej zadawane pytania
Za które filmy Tom Hanks dostał Oscara?
Za Philadelphię (1993) i Forresta Gumpa (1994) — dwa lata z rzędu, co zdarzyło się w historii Akademii tylko dwa razy. Wielokrotnie był też nominowany bez wygranej, m.in. za Cast Away.
Czy Tom Hanks reżyseruje filmy?
Tak — wyreżyserował Tego pięknego i cudownego dnia (1996) z Meg Ryan oraz serial telewizyjny. Jako reżyser nie powtórzył sukcesu aktorskiego, ale oba projekty zebrały przyzwoite recenzje.
Który film Hanksa jest najmniej znany, a warto go zobaczyć?
Droga do zatracenia (2002) i 2012/" class="film-inline-link">Charlie Wilson’s War (2007, reż. Mike Nichols) — oba rzadko pojawiają się w rankingach, oba są znakomite.
Czy Hanks pisał książki?
Tak — wydał zbiór opowiadań Uncommon Type (2017) oraz powieść graficzną i w 2023 roku powieść The Making of Another Major Motion Picture Masterpiece. Oba spotkały się z ciepłym przyjęciem krytyki.
Ile razy Tom Hanks współpracował ze Spielbergiem?
Pięciokrotnie: Szeregowiec Ryan, Terminal, Złap mnie jeśli potrafisz, Most szpiegów i epizod w Fabelmanach. To jedna z najbardziej owocnych par reżyser-aktor we współczesnym Hollywood.
